Hlekkir, 19. apríl 2019

Um daginn hafði ég til umfjöllunar nýja bók um vísindaheimspekinginn fræga, Thomas Kuhn, eftir kvikmyndargerðarmanninn Errol Morris. Í bókinni er ekki beint farið fögrum orðum um þennan annars ágæta speking. Þessi grein kemur Kuhn til varnar.

Góður leslisti hér um fjölmiðla.

Fannst þessi grein ansi góð og forvitnileg. Í henni er fjallað um hvernig maður á að bera sig að við skrif á internetinu og áhrifamátt slíkra skrifa.

Hér er farið yfir sögu dýrasta listaverks heims – Salvator Mundi „eftir“ Leonardo da Vinci. Stórfurðuleg saga.

Hér er fín grein um Notre Dame brunann – sorglegustu frétt vikunnar.

Hver er galdurinn við að læra e-ð nýtt? Svarið er víst að finna hér.

Flott grein um fólk sem þú gætir kannast við. Stal henni úr þessu skemmtilega íslenska fréttabréfi sem ég hef áður mælt með á þessum vettvangi.

Hvað felst í raunverulegu ríkidæmi? Hér er góð grein sem fer í saumana á því. (KF.)

Á áttunda áratugnum upplifði blaðakona ein ástarævintýri með fjöldamorðingja – lifði til að segja söguna á bók en fékk eiginlega aldrei uppreist æru sjálf í kjölfarið. Grípandi frásögn.

Í Fallegasta kynslóðin er alltaf sú sem kemur næst er stuttur kafli þar sem við sögu kemur AirBNB-leigusali í Reykjavík sem komið hefur upp leynilegum myndavélum í leiguíbúðum sínum og liggur svo á njósnum um túristana. Ég rakst á þessa grein í vikunni og sá að slík hegðun er ekki aðeins vandamál í skáldsögum.

Eiríkur Örn Norðdahl skrifar um Great Apes eftir Will Self.

Víkingar voru víðförlari en margir halda, og aðlöguðust ólíkri menningu vítt og breitt um hnöttinn. (SN.)


Fyrir augu og eyru:

Í vikunni sá ég fyrir tilviljun tvö myndskeið á netinu, eitt af öðru, og af einhverjum ástæðum hafa þau marað í vitund minni síðan, hlið við hlið, sem kannski er ósanngjarnt enda um alls kostar óskylt efni að ræða. En hvað um það, nú er svo komið að ég get ekki hugsað um þau nema í beinum samanburði hvort við hitt.

Fyrra myndbandið var brot úr einhverjum íslenskum sjónvarpsþætti sem mér skilst að snúist um að sýna landsmönnum heimili fólks „fyrir og eftir breytingar“. (Ekki spyrja mig hvers vegna þetta myndskeið skaut upp kollinum í stafrænni hliðartilvist minni). Vel stætt par, MS og HBS, er að gera upp stærðarinnar sumarbústað við Þingvallarvatn. Um er að ræða feykistórt sumarhús, sem sjálfsagt er rúmbetra og vistlegra en aðalheimkynni 99% mannkyns, og ljóst strax frá upphafi að hér verður ekkert til sparað. Maður tekur ósjálfrátt, sem innlifaður sjónvarpsáhorfandi, að hugsa sér gott til glóðarinnar og hlakka til að sjá hvernig útkoman verður „eftir breytingar“. Svo er klippt á hárréttri stundu: Liðið hefur langur tími (fimm ár!) og stjórnandi þáttarins, sympatískur og hress orkubolti, leiðir okkur skrefléttur og brosandi á vit sannleikans. Framleiðendur þáttarins, reynsluboltar í faginu, læða undir tilfinningaþrunginni stemningstónlist til að tryggja að við, sem sitjum heima í stofu, séum rétt innstillt andlega. MS stendur hnakkakerrtur inni í stofu, sigursæll hershöfðingi að lokinni vel lukkaðri orrustu, og patar fjálglega með höndunum staddur á einhvers konar óskilgreindu svæði mitt á milli eldhúss og stofu. Takk! segir hann þegar þáttastjórnandinn óskar honum til hamingju með afraksturinn. Í framhaldinu spara þeir félagar ekki lýsingarorðin: fljótlega verður okkur ljóst að lyft hefur verið grettistaki í því skyni að gera sumarbústaðinn sem glæsilegastan. Nema hvað, örstuttu síðar renna á sjónvarpsaðdáandann tvær grímur. Myndavélin hnusar vítt og breitt af innviðum sumarhússins og bráðlega verður deginum ljósara að ósamræmi ríkir á milli hinnar andaktugu mælsku stjórnandans vaska og MS annars vegar og raunverulegs útlits bústaðarins hins vegar. Sannleikurinn hæfir okkur í andlitið eins og blaut tuska: Sumarhúsið er ekki fallegt. Það lítur út eins og svekkjandi og ópersónulegt hótel. Eins konar karakterlaust hylki utan um ekkert nema einn lúinn hund og nokkur óeftirtektarverð húsögn í gráum tónum. Áhorfendur heima í stofu, vítt og breitt um landið, gnísta tönnum af vonbrigðum. Þarna eru engar bækur. Hvorki málverk né borðleikir. Engin hljóðfæri – raunar engar nauðþurftir vitsmunavera. Þarna er í rauninni ekkert nema einhvers konar gylltur sjónauki sem starir út í tómið. Maður hálfpartinn óskar þess að þarna stæði frekar bara svolítið skóglendi, kannski fuglshreiður á grein? Og hversu mikið kostaði þessi stílhreini tómleiki? spyr áhorfandinn sig í andnauð. Þetta er fyrra myndbandið sem ég sá, og það hefur, af einhverjum ástæðum, sótt talsvert á huga minn.

Seinna myndskeiðið lýsti einnig heimkynnum en þó ekki sterkefnaðs mannfólks heldur rostunga. Vegna loftslagsbreytinga, sem hljótast af því hversu miklum koltvísýringi við mennirnir dælum út í andrúmsloftið til að standa straum af ósjálfbærum lífsstíl okkar, eru náttúruleg heimkynni rostunga í Kyrrahafinu við Rússlandsstrendur nú að hverfa. Hafísinn, fyrra búsvæði þeirra, bráðnar og kemur ekki aftur. Af þeim sökum flykkjast rostungarnir nú upp á strendur árlega og hírast þar í lygilegri mergð (sjón er sögu ríkari). Myndband þetta er upprunnið í þáttaröðinni One Planet og þarna ber fyrir augu okkar tuttugu kílómetra flæmi af rostungum, sem vísindamenn áætla að sé um ¾ af öllum Kyrrahafsstofni tegundarinnar. Vegna rýmisskorts á ströndinni klaufast margir rostunganna sífellt hærra upp á land, þeir feta sig stirðir um þverhnípta hamra – áhorfandinn heima í stofu sýpur hveljur. Meðalrostungurinn er um tonn að þyngd, klaufaleg vera, ekki náskyldur ættingi fjallageitarinnar. Þegar hungrið sverfur aftur að og rostungarnir hyggjast halda aftur niður að hafi í fæðuleit, hrapa margir þeirra fyrir björg og týna lífi. Sú sena er með þeim átakanlegri sem ég hef séð lengi. Einn af öðrum hrapa þessi stóru, fallegu dýr tugi metra niður í fjöruna og skella á grjóti og hnullungum. Rostungarnir eru algjörlega varnarlausir gagnvart þeim breytingum sem eru að ganga yfir jörðina og hafa glatað heimkynnum sínum.

Það var mjög skrítin reynsla að sjá þessi tvö myndbönd svona í röð – fyrst vel stæða parið sem var að gera upp sumarbústaðinn sinn; síðan rostungana sem tapað hafa heimkynnum sínum – en kannski er þetta einn af slembikröftum Internetsins: stundum tekst því að ljá hlutum, sem við fyrstu sýn virka algjörlega óskyldir, samhengi og skyldleika. (SN.)

Mér fannst þetta viðtal við bandaríska myndlistarmanninn George Condostórkostlegt. Ekki oft sem ég sé svona ótrúlega góð viðtöl við myndlistarmenn þar sem þeir kafa djúpt ofan í hvað býr að baki verka þeirra. Fékk alveg nýja sýn á hans verk sem mér þóttu andskoti góð fyrir.

Þorvaldur Helgason, góðvinur Leslistans, var í viðtali í hlaðvarpi Læknablaðsins þar sem hann fer yfir mjög svo persónulegan og forvitnilegan innblástur fyrir nýtútkominni ljóðabók sinni – Gangverki.

Hér langt og djúpt viðtal við breska rithöfundinn Ian McEwan á gáfumannamiðlinum Edge.

Michael Lewis (sem er stórkostlegur rithöfundur að mínu mati) var að byrja með nýtt hlaðvarp. Fyrstu þættirnir lofa góðu. (KF.)

Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Breyta )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Breyta )

Tengist við %s